Tags

, , , , ,

 

 

 

Op 7 november 1961, negen maanden voor ze zelfmoord pleegde, liet Marilyn Monroe zich een hele nacht fotograferen op een springveren matras, alleen gekleed in een stel lakens en een vleugje Chanel N5. Veertig jaar later duikt deze fotoreeks op in een boek en een tentoonstelling: A night with Marilyn van de Canadese fotograaf Douglas Kirkland. Het is een verrassende reeks portretten waarin Monroe opvallend straalt en zichzelf blootgeeft zonder dat ook maar een tepel of blote navel te bespeuren valt.
De fotos van Marilyn Monroe zijn stereotiepen geworden: Monroe tussen de mannen (‘Diamonds Are a Girl’s Best Friend’ in ‘Gentlemen Prefer Blondes’) en dat ene beeld waar ze met een opwaaiende jurk boven een metrorooster staat. Het zijn ook fotos met altijd dat hoofd in de nek, zo van: probeer maar, mij krijg je niet. Het beeld dat op onze netvliezen gebrand staat is dat van de vamp met de blonde lokken. De diehards, de echte fans, weten wel beter: Norma Jean was een weeskind en bleef dat haar hele glamoureuze leven lang. De mooiste fotos zijn die waarop ze als een tragédienne kwetsbaar in de camera blikt. En dat deed ze die nacht in november 1960 toen fotograaf Kirkland haar in het vizier nam. Douglas Kirkland is ondertussen beroemd geworden als setfotograaf van Hollywoodfilms. De stills van Titanic zijn van zijn hand, maar ook talrijke portretten van Hollywood-sterren.

Toen hij het plan opvatte om Marilyn Monroe op een bed te fotograferen, was hij nog vrijwel onbekend. Kirkland was een jonge beginnende fotograaf die de opdracht uitvoerde voor het glossy magazine Look. Look bestond 25 jaar en maakte een special. De jonge Canadees had al fotos gemaakt van beroemdheden als Elizabeth Taylor en Marlène Dietrich. (Als ik iets toen al had geleerd, was het dat niet ik maar zij de fotos maakten. Ik drukte gewoon af op het beslissende moment dat zij er klaar voor waren.) Eind jaren 50 was er de oorlog in Korea en later het conflict in Vietnam die de rangen van de fotografen hadden uitgedund. In Canada was er geen dienstplicht en dus kwam Kirkland gemakkelijk aan de bak in de VS. De opdracht van Look was er een voor een verrassende reeks fotos van Marilyn. Kirkland had de manager van Monroe benaderd en bevestiging én een voorafgaande ontmoeting gekregen om de puntje op de i te zetten.

Balkon
Kirkland ontmoette haar in een klein appartementje op Doheny Drive in Beverly Hills waar Marilyn zich verschool omdat de fans te opdringerig begonnen te worden. Ze was in het begin van de jaren 60 op het toppunt van haar roem. Kirkland was onder de indruk en kwam nauwelijks uit zijn woorden: hij wou haar naakt onder de lakens fotograferen. Monroe begreep wat hij wou en ging akkoord, maar ze stipuleerde drie voorwaarden: de lakens moesten van pure zijde zijn, er hoorde een fles Dom Perignon te staan en er moest muziek te horen zijn van Frank Sinatra. De fotos zouden genomen worden in een loftstudio in Hollywood. De afspraak was om 19 uur. Kirkland en zijn assistenten waren klaar met het licht en de setting maar Marilyn kwam maar niet opdagen. Ze arriveerde naar goede gewoonte twee uur te laat op de set. Kirkland had nog een ander ideetje om de starlet te fotograferen in een avondjurk dat verstrikt zat in een lang laken, maar dat extraatje pakte niet bepaald goed uit bij Monroe. Zij trok zich al vlug in de badkamer terug. De fotograaf dacht even dat hij het helemaal verknald had maar minuten later gleed Marilyn Monroe tussen de lakens van het klaarstaande bed.

“Wat wil jij precies?” vroeg ze en hij antwoordde: “Ik wil fotos waarvan je over 25 jaar nog altijd trots zal zijn dat ze gemaakt werden”. Kirkland had het eruit geflapt, maar hij wist niet hoe hij aan die opdracht moest beginnen. Hij ging vervaarlijk over de reling van een balkonnetje hangen dat een verdieping hoger in de muur was uitgespaard, pal boven het bed waarin zijn model onder halftransparante lakens verborgen lag. In de kamer bevonden zich behalve zijn twee assistenten ook twee kleedsters die Marilyn had meegebracht, plus haar agent. Kirkland herinnert zich dat hij in het begin maar fotos in het wilde weg schoot en dat Marilyn zich wat doelloos in het bed heen en weer wentelde. Het was Monroe zelf die op een bepaald moment zei: “Ik denk dat jullie ons maar best alleen laten want zo werkt het niet”. Wat volgde, was het betere werk, want Marilyn slaagde er in zich zo te draaien en te keren dat de lakens nu eens een exclusieve jurk leken, dan weer gebeitelde en gebeeldhouwde beelden leverden van haar lichaam verstrikt in de zijde.

Het ging als in een droom. Ze wist precies hoe het moest en weer was ik alleen de jongen die het werk van het model inschatte en op het beste moment afdrukte. Zij was perfect. Het was een cadeau. Ik hing daar aan mijn balkon en ik weet niet eens hoe ik erin geslaagd ben steeds nieuwe filmrolletjes op te steken. Ik voelde mij perfect op mijn gemak, ofschoon er behoorlijk wat elektriciteit in de lucht zat. Ik kon niet ongevoelig blijven voor zoveel schoonheid en sensualiteit onder mij. En ik heb dat ook niet verstopt. Halfweg de sessie, nadat de begeleiders wandelen gestuurd waren, nodigde Monroe de jonge fotograaf uit: Waarom kom je niet even bij mij liggen? Kirkland wist niet wat hij hoorde, de beroemdste icoon van Hollywood nodigde hem in zijn bed uit. Vrienden aan wie ik dit moment later verteld heb, hebben me gek verklaard dat ik niet op haar avances ben ingegaan. Ja, ik heb er een duizendste van een seconde aan gedacht. Ik had een prachtige vrouw en twee kinderen. Maar dat ik niet bij haar in bed gekropen ben, had alles te maken met maar één idee: zou ik, als ik het had gedaan, even mooie fotos gemaakt hebben? Zo gek als het klinkt, dat was het wat mij er voor liet bedanken. Een fotograaf mag onder de indruk zijn, en god weet hoe verliefd mijn blik die nacht was. Ik denk dat ik de liefde met mijn Hasselblad bedreven heb.

Selectie
Wel onderbraken ze de opnames af en toe voor een gesprek en een glas champagne. Op de fotos van de making of zie je Douglas Kirkland plat naast het bed liggen of even klinken met zijn model en dan weer boven aan de reling van het balkon hangen. De tijd die ze alleen doorbrachten, moet relatief kort geweest zijn want de dertig zwartwitfotos met Kirkland-in-actie kunnen onmogelijk met een zelfontspanner geschoten zijn. Wij hebben heel intens met elkaar zitten praten over ons vak en twintig minuten later hebben we iedereen weer binnen gelaten. Kirkland had tegen middernacht ongeveer 200 keer afgedrukt. Het afscheid was hartelijk. De afspraak was dat hij de fotoproeven de volgende dag vanuit het fotolab zou brengen om een definitieve keuze te maken. De volgende dag, een zaterdag, liet Kirkland de fotos ontwikkelen en repte hij zich in de namiddag naar het appartement van Marilyn Monroe. Ik had me domweg gehaast om er te zijn en er niet eens aan gedacht een bos rozen of een fles champagne mee te brengen. Ik vond een heel andere Marilyn Monroe terug. Het meisje dat spontaan, fris en happy tussen de lakens had liggen woelen, was veranderd in een zwijgzame gereserveerde vrouw. Ze vroeg of ik een loep en een schaar bij had en omdat dat niet zo was, stuurde ze mij naar een winkel op Sunset Boulevard om het nodige te halen.

Toen ik terugkwam, begon ze heel nerveus de massa fotos te bekijken. Erg bijzonder zijn ze niet, maar er zit wel wat bruikbaars tussen, was haar oordeel. Even later verdeelde ze de fotos in stapeltjes. En wat er niet mee doorkon, moest ik van haar stelselmatig verknippen. Daar diende de schaar dus voor. Dat ze wist wat ze deed, kon ik gauw zien: wat er uit vloog, was bewogen of overbelicht en ze haalde er manifest alle fotos uit waarop ze met de ogen dicht lag. Ze wist weer eens wat ze deed. Ze was uiteindelijk toch heel tevreden over het resultaat maar de fut van de vorige avond was er uit. We namen afscheid met de stellige belofte mekaar terug te zien bij een volgende fotosessie. Ik stond ‘s avonds terug op de stoep met het gevoel dat ik bij iemand totaal anders op bezoek was gegaan. Negen maanden later werkte Kirkland in Parijs aan een opdracht voor Chanel. Toen hij op maandagavond 6 augustus terug naar zijn hotel reed onder de druilerige regen, zag hij bij de krantenstalletjes op de boulevard het bericht Marilyn est morte. Eerst wilde hij het niet geloven, maar dan drong het tot hem door: een nieuwe reportage zou er nooit meer komen. Zijn Marilyn was niet meer.

Advertenties