Tags

, ,

Ieder jaar trekken in juli en augustus ongeveer 60 miljoen Europeanen naar het zuiden. Ze hebben allemaal een goede reden om dat te doen: de zon, de historische steden, de onvergelijkbare landschappen, de zee. Er is dus een enorme markt voor reisgidsen, wegenkaarten en literatuur over dat onbestemde zuiden. Bovenop die stapel leggen wij een paar boeken waarin een schare van internationale auteurs zich gefascineerd tonen door de vermenging van de culturen en beschavingen, die al meer dan tweeduizend jaar de essentie van het Middellandse-Zeebekken uitmaakt. Bovendien zijn ze van goeden huize. Naast de letterkundige Matvejevic zijn het historici, geografen, etnologen, wetenschappers en zelfs romanschrijvers die niet nagelaten hebben het mysterie te ontsluieren.’Waarom zijn de vrouwen in warme streken zo dik gekleed, waarom hebben zij hun hoofd en een deel van hun gezicht bedekt, hier met een doek of sluier, daar met dun gevlochten haar? Waarom bedekken de mannen in sommige streken niet alleen hun hoofd, maar ook hun voorhoofd, zelfs hun schouders met een pet, hoed of kaffiya, terwijl ze elders in hetzelfde klimaat hun hoofd, hun voorhoofd en schouders aan zon en wind blootstellen… Hoe kijken de Mediterranen naar andere zeeën en kusten? Tatoeëren zeelieden zich op alle zeeën en kusten? Waarom zijn de spotters en flessentrekkers in de kuststeden zo fel en ongenadig? Zijn ze dat meer dan elders? Komen echte parels in onze zee voor, en zo niet, waarom niet?’

Predrag Matvejevic stelt in zijn boek ‘De Middellandse Zee, een getijdenboek’ meer van dat soort vragen die niet meteen beantwoord worden. Het stellen van vragen zonder ze te beantwoorden, waarvan wij op autoriteit van Matvejevic aannemen dat ze de essentie uitmaakt van de mediterrane mens, is een heerlijk procédé. De retorische vraag is in dit deel van de wereld uitgevonden.

Matvejevic is in Mostar geboren, vijftig kilometer landinwaarts van de Adriatische Zee en doceert Slavische talen aan de Sorbonne. Onlangs verscheen “Pane nostro” van hem een boek over de rol die het brood speelt in de zuiderse culturen. Wat hij in dit boek onderneemt is een eerste verkenning van het gebied. Hij schrijft een historische biografie, als waren de zee en de omringende landen een levend persoon. Hij verlaat zich op oude kaarten, volkswijsheid en flink wat intuïtie om die complexe Middellandse Zee in beeld te brengen.

Advertenties